pianist, cultureel ondernemer

Alexander Buskermolen

lees mijn weblog

Master Jan Wijn is Growing flowers and plants (Pianostreet article)

In 2013 schreef Alexander een serie van drie artikelen voor het bekende internationale pianoforum Pianostreet. Het onderwerp voor deze drie artikelen: ontdekken of er een “perfect” pad bestaat van de allereerste pianoles tot aan een succesvolle internationale carrière als concert pianist. Hiervoor sprak hij met Nederland’s meest succesvolle piano pedagoog, Jan Wijn en één van zijn voormalige studenten, Meesterpianist Hannes Minnaar. Gedurende deze interviews probeert Alexander bepaalde waarheden en algemeenheden te ontdekken die bijdragen aan de ontwikkeling van succesvolle pianisten. Lees hieronder het eerste artikel, het interview met Jan Wijn.

In part one of a three-part special on building a career as a professional pianist, Piano Street’s guest writer Alexander Buskermolen spoke with Holland’s most prominent pedagogue, Professsor Jan Wijn (b.1934).

He has been responsible for training many of Holland’s top pianists such asRonald Brautigam, Hannes Minnaar, Nino Gvetadze, Paolo Giacometti, Thomas Beijer, Paul Komen, Ivo Janssen and many others.

Jan Wijn has taught piano at theConservatory of Amsterdam for more than 45 years, so he is the perfect authority to guide us in our quest for the perfect path in piano education leading to a successful career in music.

Alexander Buskermolen: Professor Wijn, to start off our conversation on building a successful career on the stage, could you name a few “ingredients” that all pianists should have in order to get accepted for studies in a professional music program? In what areas do you find certain differences among pianists?

Jan Wijn: First of all, it’s extremely important that these young musicians have a passion for music, and more specifically, a passion for playing the piano. There are many people who love music, but there’s only a handful that are sufficiently talented in playing an instrument. Only these very talented young pianists who ‘live and breathe’ (piano) music should aim for a professional music education.

The people who do get accepted at a conservatory should be very clear about their ambitions. Do they want to become performance focused musicians or do they want to become teachers? Even though many people will claim the first, here in The Netherlands we are in desperate need of the latter: well-educated and talented piano teachers. Performing in concert at the highest level, and pursuing an international career on stage is only possible for the extremely gifted pianists.

AB: You’ve been holding a teaching position at the Conservatory of Amsterdam for over 45 years, and you’ve been teaching for more than 50 years: How would you describe the entrance level at the piano department during this timeframe? And which aspects of piano playing have been more or less emphasized during these past 50 years?

JW: The level of entry at the conservatory, especially here in Amsterdam, has clearly risen to a new standard. To give you an example: about twenty years ago it was customary to play Cramer and Czerny etudes at auditions for admittance into a professional music program. Today we get to hear very well executed etudes by Chopin. Another example: the exam that 1st year students do in order to continue to the 2nd year, consists of pieces that would normally have been played for a Bachelor’s exam.

Both examples underline the ongoing process of better achievements at earlier ages. You see this in sports, in chess, in business and of course in music. Everybody knows the examples of child prodigies playing incredibly difficult music at the age of 12. For most of these exceptional talents, the focus has been on achieving a technically perfect execution of the music. It’s even rarer to find those child prodigies that possess both technical perfection and a deep musical understanding at a young age.

AB: Is there in your opinion a perfect path in piano education, starting off at the very first piano lesson, progressing on untill graduation from a professional musical curriculum?

JW: It’s very difficult to describe one specific path considering the fact that all students have their own backgrounds, talents and weaknesses. In general you need to be lucky enough to start your lessons at a young age and with an excellent teacher. For all the different parts of your musical path you need to have the right teacher who can accompany you to, in the end, to musical independence. Ideally the first piano teacher will provide for a broad basis in which all fundamental elements are represented, such as reading notes, rhythmical precision, feeling for different styles and of course general piano technique. After this first, quite demanding acquaintance with the piano, normally it’s time to change teachers. If the student is both talented and ambitious, the aim should be to find a teacher who teaches the ‘young talent classes’. Such a teacher can fully prepare the student for a professional study in music. He/she will be able to make good choices in repertoire, especially to enhance the student’s technical capabilities and also mentally prepare the student for a career in music.

A second possibility, though not occuring that often, is to find an excellent teacher, if the student is lucky enough, in the vicinity of their home, which enables the teacher to work with the student all the way up to the audition at a conservatory. In The Netherlands we unfortunately do not have a set structure to offer to our young gifted musicians. This has to do mainly with politics and the low priority that musical education has these days. The ‘Russian model’, so to speak, that is used in Moscow is something that I believe will not work over here. There’s a different mentality when it comes to educating gifted children. In a way it’s a pity, but I just don’t see it happening here. Yes we do have a lot of musical talent in our country, but great international success is very rare. For example, in the past thirty years, only two Dutch pianists made it into the finals of the Queen Elisabeth Competition. Rian de Waal in 1983 and more recently, Hannes Minnaar in 2010. No Dutch pianist has ever won at the Chopin or Tchaikovsky Competition… (Editor’s note: Jan Wijn himself won first prize at the International Piano Competition at Orense, Spain in 1960.)

AB: Are you teaching every single student with a personal tailor-fit goal in mind?

JW: When I started teaching some 50 years ago, I held on to certain dogmas about piano playing and repertoire. If I look back on my career as a teacher, I now see that these fixed ideas have been replaced by a more holistic approach: with each individual student I simply choose which area needs attention in their development. It’s like growing flowers and plants: sometimes they just need a little bit of water or fertilizer, the growing they just do by themselves.

AB: If you had to make a list of obligatory composers that should be played during the first couple of years of piano lessons for a child, which composers would be on that list?

JW: Before I make such a list, I think it’s good to divide the children into two groups: the ones that just want to play music for fun, not focusing on specific challenges and flawless results, and the other group obviously being the ones that have the ambition to pursue a career in music, or at least want to try to achieve the best results possible in terms of piano technique and ‘correct’ musical execution. Let’s focus on this second group.

Two absolutely essential musical styles are the polyphonic and Viennese classics. This means playing J.S. Bach (and contemporaries) and Haydn,Mozart and Beethoven. In an earlier stage of development you can play the sonatinas of Kuhlau and Clementi. The composers Stephen Heller and Walter Carrol I love to incorporate in the piano curriculum. With all of these composers the challenge is to play them as cleanly as possible, and with all the correct phrasings and style elements. Even though striving for clean and beautiful playing, I’ve seen that many of the gifted students I’ve worked with (mainly the boys) are very eager to play the big, virtuoso repertoire: Chopin’s FantasyLiszt’s EtudesTchaikovsky’s 1st Piano Concerto, etcetera. I feel that every once in a while you should ‘throw them in the deep’ and let them find out how this music works and relates to the other pieces they’ve played. However, after such a project they definitely need to go back into this disciplined approach of fine fingerwork and clean playing of the compositions mentioned before.

AB: Are there any dogmas that you uphold from a methodical or piano-technical point of view? Maybe in terms of positioning, repertoire, mentality, studying by heart, etc?

JW: Even though many of us pianists have been raised with certain ideas about the position and shape of the hands and the way to sit at the piano, I’m very careful with stating one ‘best way’ to do so. There’re many examples in music history where pianists (or other instrumentalists for that matter) have developed a unique and highly individual approach to the instrument. The most well know example probably is Vladimir Horowitz. His fingers were flat and ‘flappy’, but it worked out extremely well for him. Another example is Feuchtwanger, who is a self-taught pianist, but after receiving piano lessons at a later age, he got completely confused about his technique. Technique in my opinion is mostly personal.

On the subject of interpreting music on the other hand, I uphold very strong ideas. In my opinion, there’s a lot of musical dishonesty going on. With this I mean that even young pianists make alterations to the score when it comes to dynamics or articulation. Also, the tendency to play the left and right hand unevenly is something I find very disturbing. For me it represents a misplaced feeling of security on stage. Staying close to the score is something I think is essential for an honest performance.
It’s a known fact that current concert life is very demanding. In the past pianists could make a career with a relatively limited list of repertoire. These days, pianists are expected to perform a vast amount of different styles and compositions in a short amount of time. How do you prepare your students for this aspect of their artistic development?
Obviously it’s important that during studies at the conservatory, the students acquire as much repertoire as possible. This will form the basis of their future concert career. However, one of my former students, Hannes Minnaar, has created a very workable situation. He has limited the repertoire for recitals per season. He’ll therefore play one solo program and one or two chamber music programs allowing time, then, to be able to study new concertos and play them with several orchestras during the season. The bottom line here is that you shouldn’t try to do everything at the same time, but choose your concerts and repertoire well. Play what is close to your heart and suits your style.

AB: You mentioned one of your most successful students, Hannes Minnaar (laureate QE Competition 2010). He has studied with you for approximately six years. Can you explain his ‘sudden’ international success, looking back at his time in your classroom?

JW: One of the aspects of Hannes’ piano playing is that he’s able to read the scores extremely fast. He can therefore learn new scores easily and quickly, an advantage in today’s performance industry that is not to be underestimated. Besides that, Hannes has a natural curiosity for (new) music. Of course all the necessary work has been done properly to ensure his technique is flawless. But success at competitions entails simply a lot of hard work and a bit of luck. In this sense, his personality, his style of playing and choice of repertoire are to his advantage (for instance in the final round of the QE Competition 2010, Hannes played Saint Saëns’ 5th Piano Concerto). There is never a guarantee for success, but it’s very rewarding to see many of my students doing very well on the international concert stages.

AB: Could you name one or more aspects of musicality that you have learned from your students?

JW: In general I could say that by listening to my students, I learn that there are many approaches to musicality and ways of interpreting scores. It’s not something that my students say or point out directly, but it’s the consequence of being their teacher and listening to them as they play. I simply learn to be a better teacher by accepting the fact that their playing, in a way, is a reflection of my teaching methods.
Of course every once in a while I’m surprised to find new fingerings or tricks through a student. To be honest I need to say that I used to be very skillful in finding little tricks to faciliate easy solutions for big technical challenges. Also, one of positive consequences of working with very young and talented musicians is that their energy is infectious. Their approach to music and life in general often works as a personal energy boost. It keeps me young!

AB: To conclude our conversation, could you give some practical tips to the readers of Piano Street about practicing at the piano? Maybe something about starting to work on an ambitious piece such as a concerto or romantic sonata?

JW: On working with such a demanding composition, there’s nothing wrong with just muddling through the entire work for a couple of days. In this way you can get a bit more acquainted with the notes. Of course you probably will have heard the piece on CD, during a live concert or on the radio. But this reading/playing through helps you to determine which passages are most demanding and requiring the most work.

After these first couple of days it’s likely you’re a bit annoyed with the fact that you cannot play those beautiful passages, and will give you the right spirit to start working on the piece in a more serious and strict way. During this process, it’s extremely important to stay focused in an analytical way. Sooner or later (sooner is more likely) you’ll run into technical challenges that require a plan on how to cope with these difficulties. Based on my experiences on working with talented youngsters, it is this process that needs the guidance and support of a good teacher.
In the end, studying all these major compositions is a process that starts with working from ‘outside to inside’, and then back ‘outside’ again. This will take time, energy and a lot of persistence. Finally, if you study correctly, all the hard work will definitely pay off.

Zie ook de originele tekst op de website van Pianostreet:


Alexander schrijft live blog bij Internationaal Liszt Concours Utrecht 2014

Binnenkort is het weer zo ver: het Internationaal Franz Liszt Concours Utrecht gaat van start! De internationale voorrondes vonden reeds in het voorjaar plaats, eind oktober start de eerste  kwartfinale. Van 27 oktober tot en met 8 november strijden de 23 overgebleven pianisten voor het erepodium. Alexander Buskermolen is er gedurende die twee weken bij om alle pianisten in alle rondes te beluisteren … en over hen te schrijven. 39 recitals in 9 speeldagen en dan ook nog in één van de mooiste zalen in Nederland: het nieuwe TivoliVredenburg. Kortom, twee weken feest voor piano minnend Nederland.

Op www.lisztblog.com vindt u de blog van Alexander. De kandidaten zijn reeds aan u voorgesteld en er verschijnt met grote regelmaat een update over het concours. De voorbereidingen zijn nog in volle gang, maar vanaf maandag 27 oktober 2014 barst het pianogeweld dan echt los. Wilt u  direct op de hoogte blijven van de laatste stand van zaken en concours resultaten? Abonneer u dan op de nieuwsbrief en volg de ontwikkelingen via Facebook op www.facebook.com/lexomusicproductions .

Screenshot lisztblog


De kaartverkoop voor het concours gaat via www.tivolivredenburg.nl en meer over het Liszt concours vindt u op www.liszt.nl. Veel leesplezier!


Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 6-2014 (In memoriam: Hans Goddijn)

Voor Hans

Het is zondag avond 22.00 uur als de telefoon gaat. Ik herken het nummer en realiseer me dat het een gekke tijd is om nog te bellen. Meestal geen goed nieuws…Het is mijn collega bij Pianowereld, Elger Niels. Ik hoor aan zijn stem dat het slecht nieuws is. Onze chef en pianovriend Hans Goddijn is overleden.

Nog helemaal beduusd van het telefoongesprek zit ik met Jorinde op de bank. Ik had Hans een paar dagen ervoor nog gesproken, en samen plannen gesmeed om Pianowereld ook online goed op de kaart te zetten. Het is ook wat rumoerig in “pianoland” dus ik wilde hem toch nog even laten weten dat ik er alles aan zal doen om Pianowereld waar het kan en nodig is gezond de toekomst in te laten gaan. Wat ben ik blij dat ik hem toch nog even belde in plaats van hem een e-mailtje te sturen.

Mijn gedachten gaan terug naar mijn begintijd bij Pianowereld. Via mijn “mentor” en oud redacteur George Olthof (? 15-5-2011) kwam ik in contact met Hans. Ik kreeg van hem de eer om als tweede “Jonge meester” in Pianowereld te mogen verschijnen. Hij was een trouwe bezoeker van mijn concerten en examens. Hij gaf me na mijn Bachelor examen in Utrecht mijn eerste redactie baantje: een vaste column in Pianowereld… Carte blanche! Ik mocht schrijven over wat maar in me opkwam, over concerten, lesgeven, Leipzig, componisten, het internet… Alles mocht! Wel op voorwaarde dat ik elke column eerst aan Jorinde voorlegde. De vrouw had volgens Hans een zeer kritische rol in het schrijfproces en was essentieel om de column scherp en helder genoeg op papier te krijgen. Daar ben ik het nog steeds helemaal mee eens! (en Jorinde – al gniffelend – ook natuurlijk). Hans gaf me de kans om een naam op te bouwen, als musicus, als schrijver en nu als echt cultureel ondernemer. Voor hem misschien een klein gebaar, voor mij een grote stap in mijn carrière.

Ik heb Hans leren kennen als een gepassioneerd mens dievan heel veel dingen kon genieten: piano’s, muziek, schrijven, oldtimers, tuinen, katten en natuurlijk van de mensen om hem heen.
Hij heeft met Pianowereld een hecht team van pianofielen verzameld die allemaal iets wilden bijdragen aan dit unieke blad. Als het aan mij ligt, gaan we met het hele team hard aan de slag om Pianowereld ook in de toekomst als gezond en inspirerend muziekblad te laten voortbestaan. Natuurlijk met het mooie magazine zoals Hans dat heeft opgebouwd en ons heeft nagelaten, maar ook online met nieuwe ambities en misschien een nieuw gezicht.

Ik hoop dat ik ook namens u mag spreken als ik zeg dat Hans gemist zal worden, en dat hij met enorme trots, waar hij nu ook is, mag kijken op zijn Pianowereld.  Aan de familie van Hans wens ik veel kracht en troost bij het verwerken van dit verlies.

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 5-2014

Je naam

Sommige mensen doen er alles aan om online niet gevonden te worden, en zijn wars van social media zoals Facebook en Twitter. De voornaamste reden die wordt aangevoerd is de wens van privacy en bescherming van persoonsgegeven. Niet helemaal onterecht als je het mij vraagt.
Er is ook een groep mensen die met grote regelmaat allerlei informatie op internet zet, en er eigenlijk  niet meer onderuit kan: de musici.

Nou moet het bovenstaande wel wat genuanceerd worden. Als je als klassiek musicus het grootste deel van je tijd in een orkest speelt, heb je wellicht niet veel te maken met (zakelijk gebruik van) social media en internet. Maar als freelancer zoals ik is het absoluut noodzakelijk om online (en offline natuurlijk!) vindbaar te zijn. De concurrentie voor het “kunstje” dat ik kan is enorm. Of het nou gaat om het geven van pianoles, het begeleiden van een koor of het spelen van een klassiek recital, het aanbod is groot. Je zult dus flink met je naam moeten strooien  om mensen naar je website en Facebook pagina te leiden, en op die manier aan werk te komen. Het opgeven van een deel van je privacy is dus noodzakelijk voor ons werk.

Is online aanwezigheid de enige manier om aan werk te komen? Nee, gelukkig niet! Als ik kijk naar mijn eigen werkzaamheden als pianist, komt 90% van mijn werk voort uit eerdere werkzaamheden en contacten of netwerken. Gelukkig maar, want dat betekent dat men blijkbaar tevreden was over mijn werkzaamheden of pianospel. En als zij tevreden zijn, zullen ze al gauw je naam doorgeven aan andere geïnteresseerden. Die naam is dus eigenlijk alles: het staat voor je gehele reputatie als musicus, en je moet er zorgvuldig op zijn.

U als lees/luister publiek heeft daar een belangrijk aandeel in. Uw “recensie” van het concert of gelezen artikel gaat van mond tot mond, en indien u het geheel waardeloos – of minder sterk uitgedrukt –  “niet naar uw smaak vond”, zullen opmerkingen met die strekking op veel plaatsen een al dan niet blijvende indruk achterlaten. Daar gaat de goede naam en reputatie van de artiest! En u weet waarschijnlijk niet waaraan eventuele onzorgvuldigheden te wijten zijn… Was het gewoon een slechte voorbereiding? Een geval van gebrek aan stalen zenuwen? Of zijn er moeilijke privé omstandigheden waardoor de performance van de artiest onder druk is komen te staan? Het kan van alles zijn! Artiesten, het zijn net mensen he?

Mocht u een sterke mening hebben over het resultaat van een artistieke inspanning, probeert u zich dan eens een leven als artiest voor te stellen. Het is een wereld zoals in de politiek, waarbij iedere toehoorder wel iets vindt, en zelfs beter denkt te weten. Ik hoop dat u, samen met mij optimistisch, vergevingsgezind en begripvol naar het podium kijkt, wetende dat naast talent en uren van studie, ook lef en kwetsbaarheid nodig zijn om dit mooie beroep uit te oefenen. Zie het niet als een preek van uw vaste columnist, maar als een herinnering aan het leven achter de schermen van een kunstenaar. Een kunstenaar met een naam…

Alexander Buskermolen


Column Pianowereld 4-2014

Mijn nachtmerrie

Ik was 17 jaar oud, zat in 6 VWO en besloot (toen pas) dat ik toch echt naar het conservatorium wilde gaan. Ik stopte met mijn andere grote passie – basketbal -  om veelvoorkomend vingerleed te vermijden en richtte mij volledig op de piano. De meeste risico’s werden voorkomen, dus wandklimmen, kickboksen, volleybal, bowlen, vuurwerk, het was allemaal passé! Afgelopen weekend was ik op een korte motorvakantie in en rond het Duitse Winterberg en toen ging het toch echt mis…

Nu verwacht u misschien de beschrijving van een spannende verkeerssituatie en dat ik op één of andere manier met mijn motor ben gevallen, ambulance, operaties, etc. Zo spectaculair is het nou ook weer niet. Na een dagje stevig toeren in het schitterende Sauerland besloot ik een duik te nemen in het zwembad. Bij een simpel balspelletje ving ik de bal verkeerd en ja hoor…pijn aan de ringvinger.
Beurs, zwellen, ijs, goed in de gaten houden dan maar. Maar laat op de avond begon mijn geliefde trouwring wel erg strak te zitten. Toch maar naar het ziekenhuis gegaan. Met de taxi wel te verstaan want motorrijden ging toch echt niet meer.

Het oordeel van de arts was als volgt: “Als u nog een paar uur had gewacht met langskomen, had u wellicht uw vinger verloren, die zwelling gaat nog wel even door en die ring moet er NU af.” Dat was wel even slikken, pfff!  Enfin, de ring werd eraf geknipt, de röntgenfoto werd gemaakt en jawel, een breukje in mijn middelste kootje. De door mij toen uitgesproken woorden zijn niet bepaald voor herhaling vatbaar…u begrijpt wat ik bedoel?

Gebroken vinger Alex

Terug in Nederland (met de trein dus) gauw naar het hand en polscentrum in het Maasstad ziekenhuis in Rotterdam. Gelukkig mocht gips eraf en kon ik een handig spalkje laten maken. De prognose is 4-5 weken gespalkt door het leven gaan en ondertussen proberen de vinger soepel te houden door buigoefeningen te doen. Maximaal strekken is uit den boze omdat het stukje bot dan veel schade kan aanrichten. Kortom, oppassen dus de komende weken. Blijkbaar zit een ongeluk ook voor pianisten in een klein hoekje.

Op het moment van schrijven van deze column is mijn laatste werkdag aangebroken voordat ons (Jorinde en de inmiddels niet zo kleine Lucas) een fantastische vakantie te wachten staat. Met z’n drieën reizen wij binnenkort via Singapore naar Australië waar we een kleine zeven weken door dit schitterende en grote land trekken. Zeven weken bij de relaxte “Aussies”, zeven weken met mijn gezin op pad, zeven weken geen piano spelen (slik!)…Deze reis brengt vast veel nieuwe ervaringen, vrienden en perspectieven die ik met alle plezier in de volgende column met u deel.

De parallellen met muziek en de piano zijn overal te vinden. Juist wanneer je ontspannen bent kunnen gedachten vrijelijk stromen. Muziek zit overal, de uitdaging is om het te ontdekken op plaatsen waar je het niet verwacht. Ik wens u allemaal een hele mooie zomer, geniet!

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 3-2014


“Ben ik te oud om nog piano te leren spelen?” Een paar keer per jaar krijg ik van een dame of heer “op leeftijd” deze vraag voorgelegd. “Al 50 jaar piano minnend door het leven gegaan en nu de kinderen uit huis zijn eindelijk actie ondernomen om piano te leren spelen.” Het gebeurt vaker dan u denkt, wellicht bent u zelf ook zo begonnen! Optimistisch als ik ben (en hoop te blijven) zeg ik dan dat je nooit te oud bent om te leren, zelfs als het om zo iets unieks als het bespelen van een instrument gaat. “Dus u kunt mij leren om sonates van Beethoven te spelen, en het liefst ook Chopin Nocturnes en Schumann’s Kinderzsenen?” Hmmm, misschien optimisme met een kanttekening…

Nu zou ik uitgebreid kunnen vertellen wat er allemaal bij komt kijken om met een beetje snelheid en vaardigheid de handen over het klavier te kunnen verplaatsen, en dan op zo’n manier dat de gekozen composities redelijk schoon gespeeld uit de piano komen. Valse hoop geven en meegaan in de gedachten van deze late leerling, dat in principe alle composities geleerd kunnen worden… tja, dat is ook niet helemaal eerlijk. Wat te doen?!
Wat voor mij als docent het beste werkt, is om maar gewoon eens te beginnen met een goede pianomethode en in de proefmaand hem of haar kennis te laten maken met allerlei basisprincipes en technieken. Zo krijgen de meeste volwassen leerlingen al gauw een beeld van wat er allemaal bij komt kijken voordat het ijzeren repertoire gespeeld kan worden. Als ik tussen neus en lippen door vertel dat het instuderen van (bij wijze van spreken) een gemiddelde sonate van Beethoven mij van start tot concert tussen de 60 en 100 uur studietijd kost, valt de mond open van verbazing. Juist ja, terug naar Old MacDonald had a farm en meer van dat soort literatuur.

Uiteindelijk vind ik het helemaal niet zo interessant wat het absolute niveau van mijn leerlingen is. Mijn persoonlijke missie zit hem in het zo positief mogelijk beïnvloeden van de leercurve van de student. Hoe snel leert hij of zij van vorige composities, oefeningen en projecten? Zet de student die kennis bij een volgende uitdaging direct in, en begrijpt hij/zij de context waarin er moet worden gewerkt? Lessen blijken dus vaker contactmomenten om het studieproces te verkennen en uit te breiden. Dit betekent overigens niet dat de (al dan niet denkbeeldige) lat laag ligt! Aan mij de taak die lat precies hoog genoeg te leggen, zodat de balans tussen uitdaging en ruimte voor mentale ontspanning en speelplezier precies goed is.

Ik realiseer me vijf jaar na het behalen van mijn Bachelor diploma steeds vaker wat een contrast het bovenstaande vormt met mijn eigen studietijd aan het conservatorium. Ik begon in 2005 met de illusie dat ik in de aankomende vier jaar regelmatig beoordeeld zou worden op mijn vooruitgang, uiteraard met inachtneming van de toen geldende absolute technische en muzikale eisen. In mijn beleving werden eigen ideeën, vernieuwende initiatieven en de persoonlijke leercurve van vier jaar professionele studie niet meegenomen in de eindbeoordeling. De term conservatorium bleek letterlijk te kloppen: conserveer de oude gedachten over hoe een musicus zich dient te ontwikkelen, en in de maatschappij moet overleven. De pianist die “het beste” Bach en Beethoven speelt, redt zich vast en zeker het beste…

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 2-2014

De digitale docent

De afgelopen twee decennia is het internet ontzettend snel gegroeid. Voor alle producten en diensten is een website te vinden, van wasmachines tot de veertjes van een balpen. En als zo’n website succesvol is, volgt er al gauw concurrentie die nog net even scherper is qua prijs. Elke sector is dus ruimschoots online vertegenwoordigd. Hoe zit dat online met klassieke muziek? Op YouTube is klassieke muziek ruimschoots vertegenwoordigd (zie ook mijn column in PW 2-2011). Maar ook het online leren pianospelen heeft een vlucht genomen. Hieronder een overzicht van enkele “spelers” op het web:

Op iplaythepiano.com is inmiddels aardig wat repertoire van pianocomposities beschikbaar. De website biedt een abonnement aan waarbij je onbeperkt toegang krijgt tot video’s van professionele pianisten die het pianorepertoire doornemen. De lessen zijn over het algemeen zo opgebouwd dat de betreffende compositie eerst (deels) wordt gespeeld, waarna de docent begint met uitleggen. Een voordeel van deze website is dat de beeld en geluidskwaliteit erg goed zijn, en alles helder en gestructureerd wordt gepresenteerd. Een nadeel is dat de les middels voice-over wordt vertaald omdat de docenten in hun eigen taal spreken (voornamelijk Frans). Tevens is het abonnement behoorlijk prijzig: €19,- per maand. Omdat het cameraperspectief is beperkt tot een enkel shot vanuit de punt van de vleugel, biedt de website ook geen inzicht in de techniek van de pianist. Uiteindelijk zijn de instructies puur bedoeld als aanvulling op de interpretatie van de kijker.

Deze website trok mijn aandacht omdat je hier op zeer systematische wijze een begin leert maken met het spelen van jazz en blues. Zowel de absolute beginner als de meer gevorderde (klassiek georiënteerde) pianist leert hier alles over akkoord omkeringen, toevoeging van ‘blue notes’, close and wide grips en nog veel meer. De video’s zijn overzichtelijk gecategoriseerd en je kunt er voor kiezen alle lessen te downloaden, of de dvd box te kopen. Het geheel bevat 14 dvd’s, 4 meespeel cd’s en een interactieve cd-rom voor op de computer. Het downloaden kost je $20,- en wanneer je de dvd’s fysiek in handen wilt hebben, kost het $86,50. Geen abonnementsvorm dus je weet gelijk waar je aan toe bent. Het videoperspectief is zo gekozen dat je perfect kunt zien wat je moet doen voor de echte jazz sound. Wat mij betreft een aanrader!

De oprichter van deze website was er vroeg bij en pianolessons.com maakt inmiddels deel uit van een grote mediagroep die via verschillende websites muzieklessen aanbiedt. De marketing is op en top Amerikaans: mooie aanbiedingen en een strakke website met veel zoekgemak. Wederom een website gericht op de lichte muziek. Veel popnummers en jazz kennis in compacte videoclips.

Het repertoire is grofweg ingedeeld in drie moeilijkheidsniveaus. Tevens biedt de website theorie (gehoor)training en lessen in maat en ritme aan. Een groot deel van de content is vrij verkrijgbaar, echter wel in een verkorte versie. Wil je over al het materiaal beschikken, dan moet je “the piano system” kopen. Dit is wederom een lessysteem van dvd’s $147,- of via een abonnementsvorm voor een maandelijks bedrag van $25,-.

YouTube en NoteforNotes
Wanneer je bij YouTube “how to play…” in typt, krijg je een enorme lijst aan zoekresultaten, sommige meer geschikt dan andere bij het ondersteunen van je studie. Een onlangs gestart initiatief om elkaar op weg te helpen met klassieke composities leren spelen, is van ondergetekende. Het heet NoteforNotes (www.notefornotes.com) en is zo ingericht dat iedereen artikelen kan aanmaken, en bijvoorbeeld met behulp van videoclips techniek en interpretatie inzichtelijk kan maken.


Uiteindelijk vind je online geen vervanger voor je pianoles, maar de mogelijkheden om onlineje kennis en kunde uit te breiden zijn eindeloos. Veel plezier!

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 1-2014

Mooi begeleid meneer Buskermolen!

Sinds het behalen van mijn Master diploma in 2011 heb ik qua concerten mijn focus voornamelijk op het spelen van kamermuziek gelegd. Waarom? Twee redenen: ten eerste vervallen bij het samenspelen met andere musici de meeste van mijn kwelgeesten: spanning vanwege uit het hoofd spelen (ik kan het prima, maar ik blijf het “eng” vinden), kwetsbaarheid van alleen op het podium zitten, het eindeloze vergelijk door mensen met pianisten die van een heel ander kaliber zijn … Enfin, ik kan nog wel even doorgaan.
Daarnaast ben ik een redelijk sociaal mens en vind ik het heerlijk om mijn liefde voor de muziek niet alleen met het publiek, maar ook met collega’s (niet in de laatste plaats mijn vrouw Jorinde) te delen. Het repertoire voor samenstellingen met piano is eindeloos en geeft me vaak meer voldoening dan het solorepertoire. In 2011 heb ik dan ook besloten: doe wat je leuk vindt en waar je goed in bent, of wilt worden! Dit heeft geresulteerd in steeds meer concerten met Jorinde, waardoor ik het vioolrepertoire aardig ben gaan kennen. Verder spelen we samen in een trio en sinds kort ook een kwartet, kortom genoeg te doen en te studeren!

Na afloop van onze concerten maken Jorinde en ik graag een praatje met mensen uit het publiek. We zijn benieuwd naar hun reacties en hoe zij het concert hebben beleefd. Het zijn vaak waardevolle ontmoetingen waar we regelmatig van leren: zaken als balans, opbouw van het gekozen repertoire en speeltempo kunnen altijd weer geëvalueerd worden. Naast zulke leerzame ervaringen heb ik ook wel eens ontmoetingen die me om een andere reden bij blijven. Hier twee voorbeelden van 2013:

Na het spelen van (o.a.) de vioolsonate in A van Gabriel Fauré komt iemand uit het publiek na afloop naar ons toe. “Mevrouw van den Thillart, u speelt werkelijk schitterend viool, mijn man en ik hebben genoten. (blik op mij) U heeft ook prachtig begeleid meneer Buskermolen”.
Indien u de belediging in deze zin niet heeft herkend: begeleiden doe je als één of meerdere musici een duidelijk solistische rol hebben, en je als pianist terecht meer in de schaduw staat. Waarom kan ik me hier boos over maken? De componist schreef niet voor niets “Sonate voor viool en piano”. Sterker nog, Ludwig van Beethoven schreef op de kaft van zijn sonates “Sonate für Klavier und Violine (gek genoeg niet de moderne benaming Geige). Kortom, deze grootmeester wist prima hoe belangrijk en technisch veeleisend zijn pianopartijen bij deze sonates waren. Ik zit dus niet voor niets uren te zweten op sonates voor viool en piano van Fauré, Mendelssohn, Franck, Beethoven en Poulenc. Dat u het even weet ha!

Een andere situatie: Mocht u na afloop van een concert de pianist (of andere musicus) aanspreken, maak dan alstublieft niet de volgende, veel voorkomende fout: begin niet direct na het aanspreken van hem of haar met het opsommen van uw eigen muzikale C.V. en wat u allemaal heeft gespeeld en bij wie u les heeft gehad. Niet dat het de musicus niet interesseert, maar ik vind het simpelweg onbeleefd. Als ik bij de bakker een brood koop, ga ik ook niet zeggen hoe lekker ik het thuis zelf bak, toch?!

Zo, de stoom van 2013 is afgeblazen, tijd om met frisse energie 2014 in te gaan! Ik wens u alle goeds, mooie muziek, snelle pianovingers en een hoop inspiratie toe voor dit nieuwe jaar.

Alexander Buskermolen
Pianist (en soms begeleider ;) )

Column Pianowereld 5-2013

Beethoven in het digitale klaslokaal

Degenen die regelmatig mijn columns in Pianowereld lezen, of mijn website wel eens hebben bezocht, weten dat mijn  werk en focus gericht is op leren leren. Met andere woorden: het inzichtelijk maken van het leerproces, en dat natuurlijk specifiek aan de piano. Het internet is, en blijkt steeds meer, een perfect medium om het leerproces te versnellen en op grote schaal waardevolle kennis te verspreiden. En in de wereld van de klassieke (piano)muziek is een fantastisch nieuw initiatief begonnen.

Jonathan Biss, internationaal befaamd en gevierd pianist, bekleedt sinds 2011 een leerstoel aan het prestigieuze Curtis Institute of Music in Philadelphia, VS. In samenwerking met een grote aanbieder van online cursussen heeft hij een bijzonder en ambitieus project opgezet: “Exploring Beethoven’s piano sonatas”.
Gedurende vijf weken bespreekt Biss van achter de piano niet alleen de sonates van Ludwig van Beethoven, hij geeft een uniek en zeer persoonlijke inkijk in de muziekgeschiedenis en schetst op die manier de context voor het ontstaan van een mijlpaal in de piano literatuur: de 32 piano sonates.

Maar hoe werk dat nou, zo’n digitale collegezaal? Op de website van Coursera (https://www.coursera.org/course/beethovensonatas) staat ten eerste een uitgebreide cursus beschrijving waarbij het aanbod en de verwachtingen jegens de deelnemers wordt uitgesproken. Zo kost deelname je qua tijd gemiddeld 2 uur per week (mag en kan meer zijn) en kost het je financieel….niks! Na volledige afronding van de cursus ontvang je zelfs een certificaat van deelname, mooi voor aan de muur naast de piano zou ik zeggen.

Elke dinsdag wordt er een nieuwe les online gezet, bestaande uit zes video’s en na elke video een meerkeuzenvraag over het zojuist getoonde materiaal. Tevens vinden er groepsdiscussies plaats op het bijbehorende forum. Per les is een lijst beschikbaar van te beluisteren composities en eventueel te lezen boeken en/of artikelen. Door het beluisteren van bijvoorbeeld de pianosonates en strijkkwintetten van Mozart wordt de context van de 32 piano sonates van Beethoven duidelijker. Ook de componisten J.S. Bach en Haydn ontbreken (gelukkig) niet in dat rijtje.

Na de eerste les gevolgd te hebben ben ik nog enthousiaster dan voor aanvang. Jonathan Biss vertelt op bijzonder heldere wijze en met oog voor relevante details precies die dingen die ik als pianist nodig heb. In plaats van eindeloos te speuren in geschiedenisboeken en in de biografieën van componisten, hopend op een referentie aan een door mij te studeren compositie, krijg je hier alles overzichtelijk gepresenteerd. De rol van diverse componisten voorafgaand aan het leven van Beethoven, het politieke systeem, de (al dan niet bestaande) concertcultuur, inzage in het karakter van de componist zoals in diverse memoires is opgeschreven…kortom het complete plaatje.

En het voordeel van internet? Meer dan 30.000 deelnemers wereldwijd en de vrijheid om zelf je les te beginnen wanneer jij daar tijd voor hebt. Gewoon achter je computer of tablet, in een luie stoel of achter je bureau. Dit gecombineerd met hoogwaardige kennis en kunde van de docent maakt voor mij dat dit initiatief nog maar vaak voorbij mag komen. Welke componist volgt? Schubert, Brahms, Schumann? Schrijf mij maar in!

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 4-2013

Het ambacht en de beamer

Er zijn veel overeenkomsten tussen topsporters en professionele musici. Ze zijn al van jongs af aan vol passie bezig met hun hobby, zijn ambitieus en willen het maximale uit hun talent halen. Beide groepen kunnen niet zonder goede begeleiding en reflectie op hun ontwikkeling en geleverde prestaties. Topsporters gebruiken de modernste technologische hulpmiddelen om hun techniek te perfectioneren en zo op de belangrijkste momenten nog beter voor de dag te komen. Maar hoe zit dat eigenlijk bij musici?

Toen ik op het conservatorium zat, waren er al veel studenten die met mp3 opnamen-apparaten en soms met een camcorder aan de slag gingen. Ze namen hun voorspeelavonden op en luisterden en/of keken die weer terug. De één kon niet wachten om het optreden opnieuw te beleven, een ander liet de opname rustig drie maanden in de la liggen totdat hij of zij er (emotioneel) klaar voor was om de confrontatie aan te gaan. Wie regelmatig met muziekstudenten en professionele klassieke musici omgaat, weet dat zij (uitzonderingen daargelaten) nooit, maar dan ook nooit tevreden zijn met hun prestatie. Enerzijds denk ik dat deze instelling je als musicus helpt bij het bereiken van technische – om maar een voorbeeld te noemen – perfectie. Aan de andere kant leert de onderwijspsychologie ons dat er in het leerproces een goede balans moet zijn tussen een kritische houding en stimulerende, positieve feedback. Is die balans zoek en wordt alleen de kritiek benadrukt, dan vlakt de leercurve drastisch af. Met andere woorden; het is dus belangrijk om studie en publieke momenten in het grotere perspectief van de artistieke ontwikkeling te zien.

Wat ik echter vreemd vind, is dat hoewel audio en video opnamen bij concerten of andere toetsingsmomenten gebruikelijk zijn, deze technieken niet of nauwelijks de leslokalen weten te bereiken. Een krachtig medium als video wordt bij mijn weten niet ingezet op het meest belangrijke moment: tijdens de les en studiefase. Daar kan volgens mij de maximale groei worden behaald. Als je de student/leerling direct zijn spel kan laten terug zien, zal er een nieuwe wereld voor hem of haar open gaan. Het gat tussen wat men dacht te doen, zowel technisch als muzikaal, als wat er daadwerkelijk heeft plaatsgevonden, wordt zo een stuk kleiner. Het is niet voor niets dat leerlingen na het terug zien van een optreden roepen dat ze hun spel zo gehaast vinden klinken. Het gevoel voor verhoudingen van tijd en dynamiek veranderen makkelijk onder druk, en het blijkt altijd weer een uitdaging om echt ‘in het nu’ te luisteren en tijdens het eigen spel een realistisch beeld te krijgen van het totaalplaatje.

Sinds kort ben ik in mijn eigen studio aan het experimenteren met video opnamen en het integreren van video feedback in de lessen. Hoewel ik pas net begonnen ben met deze manier van lesgeven, zijn de reacties en resultaten duidelijk: na het direct terugkijken van de video opnames via de beamer in de studio passen de leerlingen zich razendsnel aan. Zo ontwikkelen zowel de jonge als oudere studenten hun gevoel voor timing en contrast, iets dat ze later bij de moeilijkere composities zeker van pas gaat komen. Ik nodig alle spelende lezers uit om eens kennis te komen maken met deze manier van lesgeven. Voor meer informatie kunt u contact opnemen via mijn website.

Muzikale groet!

Alexander Buskermolen

Camera setup photo 1