September 1, 2013 Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 5-2013

Beethoven in het digitale klaslokaal

Degenen die regelmatig mijn columns in Pianowereld lezen, of mijn website wel eens hebben bezocht, weten dat mijn  werk en focus gericht is op leren leren. Met andere woorden: het inzichtelijk maken van het leerproces, en dat natuurlijk specifiek aan de piano. Het internet is, en blijkt steeds meer, een perfect medium om het leerproces te versnellen en op grote schaal waardevolle kennis te verspreiden. En in de wereld van de klassieke (piano)muziek is een fantastisch nieuw initiatief begonnen.

Jonathan Biss, internationaal befaamd en gevierd pianist, bekleedt sinds 2011 een leerstoel aan het prestigieuze Curtis Institute of Music in Philadelphia, VS. In samenwerking met een grote aanbieder van online cursussen heeft hij een bijzonder en ambitieus project opgezet: “Exploring Beethoven’s piano sonatas”.
Gedurende vijf weken bespreekt Biss van achter de piano niet alleen de sonates van Ludwig van Beethoven, hij geeft een uniek en zeer persoonlijke inkijk in de muziekgeschiedenis en schetst op die manier de context voor het ontstaan van een mijlpaal in de piano literatuur: de 32 piano sonates.

Maar hoe werk dat nou, zo’n digitale collegezaal? Op de website van Coursera (https://www.coursera.org/course/beethovensonatas) staat ten eerste een uitgebreide cursus beschrijving waarbij het aanbod en de verwachtingen jegens de deelnemers wordt uitgesproken. Zo kost deelname je qua tijd gemiddeld 2 uur per week (mag en kan meer zijn) en kost het je financieel….niks! Na volledige afronding van de cursus ontvang je zelfs een certificaat van deelname, mooi voor aan de muur naast de piano zou ik zeggen.

Elke dinsdag wordt er een nieuwe les online gezet, bestaande uit zes video’s en na elke video een meerkeuzenvraag over het zojuist getoonde materiaal. Tevens vinden er groepsdiscussies plaats op het bijbehorende forum. Per les is een lijst beschikbaar van te beluisteren composities en eventueel te lezen boeken en/of artikelen. Door het beluisteren van bijvoorbeeld de pianosonates en strijkkwintetten van Mozart wordt de context van de 32 piano sonates van Beethoven duidelijker. Ook de componisten J.S. Bach en Haydn ontbreken (gelukkig) niet in dat rijtje.

Na de eerste les gevolgd te hebben ben ik nog enthousiaster dan voor aanvang. Jonathan Biss vertelt op bijzonder heldere wijze en met oog voor relevante details precies die dingen die ik als pianist nodig heb. In plaats van eindeloos te speuren in geschiedenisboeken en in de biografieën van componisten, hopend op een referentie aan een door mij te studeren compositie, krijg je hier alles overzichtelijk gepresenteerd. De rol van diverse componisten voorafgaand aan het leven van Beethoven, het politieke systeem, de (al dan niet bestaande) concertcultuur, inzage in het karakter van de componist zoals in diverse memoires is opgeschreven…kortom het complete plaatje.

En het voordeel van internet? Meer dan 30.000 deelnemers wereldwijd en de vrijheid om zelf je les te beginnen wanneer jij daar tijd voor hebt. Gewoon achter je computer of tablet, in een luie stoel of achter je bureau. Dit gecombineerd met hoogwaardige kennis en kunde van de docent maakt voor mij dat dit initiatief nog maar vaak voorbij mag komen. Welke componist volgt? Schubert, Brahms, Schumann? Schrijf mij maar in!

Alexander Buskermolen