Column Pianowereld 1-2012

De belevenissen van een bladluis..deel I

December is voor de meeste musici een drukke maand. Zangers en zangeressen moeten opdraven voor kerstconcerten en nachtmissen, strijkers schnabbelen bij met achtergrondmuziek op de nodige bedrijfsborrels, en pianisten zijn druk met een combinatie van het bovenstaande. December stond voor mij in het teken van het voorbereiden van een druk nieuw concertjaar en…12 concerten als bladluis.

Bladluis is een wat oneerbiedige term voor de bladomslaander van kamermuziekconcerten waarbij een prominente rol voor de pianist is weggelegd. In tegenstelling tot de solorecitals waarbij de pianist vrijwel altijd uit zijn hoofd speelt, wordt bij het spelen van kamermuziek gewoon met partituur gespeeld. Wie wel eens een pianokwartet van Johannes Brahms heeft doorgelezen of gespeeld, ziet onmiddellijk dat de dappere pianist die aan dit werk begint geen seconde de tijd heeft om zijn bladzijden om te slaan.

Eind december vindt traditiegetrouw het Internationaal Kamermuziek Festival Utrecht (IKFU) plaats. Dit festival, met artistiek leider Janine Jansen, trekt ieder jaar weer duizenden concertbezoekers en met een gevarieerd aanbod van topmusici wordt er op hoog niveau gemusiceerd. Sinds drie jaar werk ik voor het IKFU in de bescheiden functie van bladomslaander. Acht concerten in vier dagen met muziek van Schumann, Brahm, Dubugnon, Beethoven, Schubert, Mozart, Klára Schumann-Wieck en vele anderen. Voor mij is dit een leuke invulling van de kerstvakantie: je ontmoet topmusici, je zit op de beste plek om de muziek van dichtbij mee te maken, er gebeurt van alles achter de schermen en ik krijg er ook nog eens goed voor betaald.

Toen ik deze week aan een vriendin (geen musicus) uitlegde wat ik daar bij dat festival deed, duurde het tien minuten voordat ze stopte met lachen. Het idee dat je wordt betaald om blaadjes om te slaan en dat het überhaupt nodig is, was blijkbaar totaal nieuw voor haar. Hoewel ik ook wel snap dat het een grappig idee is, en zoiets als blaadjes omslaan simpel lijkt heb ik het de afgelopen jaren regelmatig mis zien gaan. Een selectie van ongelukjes: per ongeluk meerdere blaadjes omslaan, te vroeg of juist te laat omslaan waardoor de pianist met een woeste slag de partituur terug mept, een bladomslaander die zelf de partituur van de lessenaar slaat, fout terugslaan bij een herhaling in de expositie of in het scherzo/rondo, per ongeluk bij het gaan zitten langs de toetsen (bassen) gaan waardoor er in een verstild moment een knal op de lage “a” klinkt. Wat te denken van bladzijden lang “pianogeweld” op hoge snelheid, mega gecompliceerde moderne werken waarbij je je afvraagt hoe iemand zoiets kan schrijven, laat staan instuderen. Kortom, zo simpel is het niet!

Als je een aantal keer bij professionele concerten hebt gebladluisd (volgend jaar als werkwoord in de dikke Van Dale?) merk je ook dat iedere pianist zo zijn eigen voorkeuren en ook eigenaardigheden heeft. De uitdaging is voor de bladluis is dan om zo rustig en onopvallend mogelijk (en natuurlijk goed) je werk te doen. Voor alle mensen die dus wel eens op de stoel naast de pianist zitten: trek je niets aan van de grapjes van de onwetenden. Weet dat pianisten (ja ik ook!) ontzettend blij zijn als er een kundig iemand naast je zit die zijn werk goed doet. Uiteindelijk draag je bij aan een mooi muzikaal geheel. Ga zo door!

Voorspoedig en muzikaal 2012 gewenst!

Alexander Buskermolen


Alexander Buskermolen :: Telefoonnummer: +31(0)182-602795 :: Mobiele telefoon: +31(0)6-28415721