Column Pianowereld 3-2015: Hollandse ambitie

In 2010 deed ik voor mijn Master scriptie onderzoek naar de instrumentenbehoefte van jong muzikaal talent in Nederland. In dit onderzoek werd bijvoorbeeld uitgebreid stilgestaan bij de rol van de diverse conservatoria als het gaat om talentbegeleiding en het assisteren bij het vinden van een goed instrument. In deze periode was ook net een uitvoerig rapport gepubliceerd door de commissie Dijkgraaf, waarin het kunstenonderwijs –  dus ook de conservatoria – onder de loep werd genomen.

Eén van de speerpunten van dit rapport was de wens (opdracht) vanuit de commissie richting de conservatoria om zich zeer specifiek te gaan profileren en hun ambities uit te spreken én waar te maken. Te lang heeft het ministerie toegezien hoe de vele conservatoria van Nederland allen poogden de nieuwe toptalenten voor het internationale concertpodium op te leiden. Iedereen had die ambitie, in de praktijk bleken slechts twee á drie scholen die ambitie echt waar te maken. Een gevoelige snaar maar, zo vond de commissie Dijkgraaf, het moest echt anders.

De vraag is dan ook hoe het er anno 2015 voor staat in onderwijsland. Hebben de inmiddels acht resterende hogescholen de opdrachten opgepakt en met welk resultaat? Met enige regelmaat spreken toonaangevende Nederlandse docenten zich lovend uit over onze opleidingen en de hoeveelheid talent, iets wat ik van harte onderschrijf.
Echter, een enkele Nederlandse jonge musicus heeft inmiddels de echte  internationale top bereikt, bijvoorbeeld Hannes Minnaar aan het klavier en – hoewel van een iets eerdere generatie- Janine Jansen zonder enige twijfel natuurlijk ook. Toch blijf ik wachten op Nederlandse finalisten in de allergrootste concoursen: Tchaikovsky in Moskou, van Cliburn in de V.S. , de Koningin Elisabeth wedstrijd in Brussel….

Tchaikovsky 2015

Ik blijf me de komende tijd verder verdiepen in deze vraag: wat maakt ons muziekonderwijs anders dan dat in Rusland, China, Zuid-Korea en Japan? Is het een kwestie van grote aantallen of een kwestie van innovatief (of conservatief!) opleiden. Ik ben benieuwd, ook naar uw mening!

 

Alexander Buskermolen
Lexo Music Productions

Column Pianowereld 2-2015: Ja, ik ben een cultureel ondernemer!

Ik weet het nog als de dag van gisteren: op mijn diploma uitreiking op het Fontys Conservatorium in 2011 zei mijn toenmalige decaan het volgende: “Alexander is een cultureel ondernemer in hart en nieren …”. Ik voelde me gevleid maar ik moest ook al snel toegeven dat ik mezelf nog nooit zo had gezien, laat staan dat ik die term op mezelf toepaste. Dat is bijna vier jaar later veranderd.

Goed, wat is dat cultureel ondernemerschap dan precies? Eigenlijk gewoon ondernemen, maar dan in de culturele sector/muziekland. Als ondernemer probeer ik aan te voelen waar een bepaalde behoefte aan is en probeer ik een product of dienst te bedenken die aan die behoefte tegemoet komt. Uiteraard is het geven van pianoles daar een voorbeeld van, het is per slot van rekening een dienst. Maar is dat nou echt ondernemen?

Nee, voor mij althans niet. Ondernemen staat voor mij voor het opbouwen van een bedrijf dat ook bij mijn afwezigheid gewoon door gaat en geld verdient. Aangezien de lespraktijk (vooralsnog) direct van mij afhankelijk is, is dit niet het echte ondernemen. Ik moet bekennen dat een column schrijven ook niet aan dit criterium voldoet. Leuk is het gelukkig wel!
Het bovenstaande neemt niet weg dat er heel wat ondernemerskwaliteiten bij komen kijken om een succesvolle en gezonde lespraktijk op te bouwen en draaiende te houden, maar dat terzijde.

Wat ik dan wel doe om echt te ondernemer? Mijn ondernemersdroom is om op grote schaal een enorme impuls te geven aan het leerproces van muziekleerlingen, jong en oud. Hoe ik dat doe? Kijk maar eens op www.notefornotes.com

NvN_Logo_800x140

Met ondernemende muzikale groet,

Alexander Buskermolen
Lexo Music Productions

Column Pianowereld 1-2015: Blij met succes, blijer met teleurstelling

In weinig culturen is het gebruikelijk om openlijk over minder succesvolle zaken te praten. Onze levens lijken voor de buitenwereld – en al helemaal op Facebook – een aaneenschakeling van succes en mooie gebeurtenissen. Het zelfde geldt voor het leven van musici: je Twitter of Facebook bericht vlak na een concert zal waarschijnlijk met geen woord reppen over je verkeerde inzet of een complete miskleun tijdens de climax van het stuk.

Ook als docent kun je enorme teleurstellingen te verwerken krijgen: je leukste leerling stopt ineens met de les, je altijd goede relatie met een leerling staakt vanwege betalingsachterstanden, et cetera. Mijn meest recente teleurstelling betrof een jonge leerling van 16 jaar oud. Precies twee jaar geleden kwam zij bij mij in de lespraktijk met een enorme bevlogenheid en motivatie, maar ook met een zeer gebrekkige techniek en een totale afwezigheid van enig klankbesef. Een extra uitdaging was het feit dat dit meisje het syndroom van Asperger heeft. Vol enthousiasme zijn we aan het werk gegaan, en al gauw waren de inspanningen hoorbaar. Succes, toch?

Vorige maand zegde deze leerling haar lessen op, en wenste de laatste twee maanden van haar lescontract niet meer ‘uit te zitten’. Zo schreef ze dat ze zich vaak niet begrepen voelde en dat ze de klik miste. Trots op mijn werk als ik ben, voelde ik een enorme teleurstelling. Onder mijn begeleiding verloor een redelijk talentvolle leerling haar complete interesse in de piano. Ik weet dat haar syndroom voor een heel groot deel verantwoordelijk was voor deze wending, maar het blijft een persoonlijke teleurstelling. Wat had ik anders kunnen doen? In dit geval een lastige vraag om te zomaar te beantwoorden.

frustrated

Kort samengevat wil ik u in het nieuwe jaar meegeven dat ik er van overtuigd ben dat men meer leert van de tegenslagen dan van eindeloos succes. Een gezonde dosis zelfreflectie en genoeg zelfvertrouwen doet wonderen, zeker ook voor de muzikale ontwikkeling. Ik wens u een schitterend, muzikaal, succesvol én leerzaam jaar toe.

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 6-2014 (In memoriam: Hans Goddijn)

Voor Hans

Het is zondag avond 22.00 uur als de telefoon gaat. Ik herken het nummer en realiseer me dat het een gekke tijd is om nog te bellen. Meestal geen goed nieuws…Het is mijn collega bij Pianowereld, Elger Niels. Ik hoor aan zijn stem dat het slecht nieuws is. Onze chef en pianovriend Hans Goddijn is overleden.

Nog helemaal beduusd van het telefoongesprek zit ik met Jorinde op de bank. Ik had Hans een paar dagen ervoor nog gesproken, en samen plannen gesmeed om Pianowereld ook online goed op de kaart te zetten. Het is ook wat rumoerig in “pianoland” dus ik wilde hem toch nog even laten weten dat ik er alles aan zal doen om Pianowereld waar het kan en nodig is gezond de toekomst in te laten gaan. Wat ben ik blij dat ik hem toch nog even belde in plaats van hem een e-mailtje te sturen.

Mijn gedachten gaan terug naar mijn begintijd bij Pianowereld. Via mijn “mentor” en oud redacteur George Olthof (? 15-5-2011) kwam ik in contact met Hans. Ik kreeg van hem de eer om als tweede “Jonge meester” in Pianowereld te mogen verschijnen. Hij was een trouwe bezoeker van mijn concerten en examens. Hij gaf me na mijn Bachelor examen in Utrecht mijn eerste redactie baantje: een vaste column in Pianowereld… Carte blanche! Ik mocht schrijven over wat maar in me opkwam, over concerten, lesgeven, Leipzig, componisten, het internet… Alles mocht! Wel op voorwaarde dat ik elke column eerst aan Jorinde voorlegde. De vrouw had volgens Hans een zeer kritische rol in het schrijfproces en was essentieel om de column scherp en helder genoeg op papier te krijgen. Daar ben ik het nog steeds helemaal mee eens! (en Jorinde – al gniffelend – ook natuurlijk). Hans gaf me de kans om een naam op te bouwen, als musicus, als schrijver en nu als echt cultureel ondernemer. Voor hem misschien een klein gebaar, voor mij een grote stap in mijn carrière.

Ik heb Hans leren kennen als een gepassioneerd mens dievan heel veel dingen kon genieten: piano’s, muziek, schrijven, oldtimers, tuinen, katten en natuurlijk van de mensen om hem heen.
Hij heeft met Pianowereld een hecht team van pianofielen verzameld die allemaal iets wilden bijdragen aan dit unieke blad. Als het aan mij ligt, gaan we met het hele team hard aan de slag om Pianowereld ook in de toekomst als gezond en inspirerend muziekblad te laten voortbestaan. Natuurlijk met het mooie magazine zoals Hans dat heeft opgebouwd en ons heeft nagelaten, maar ook online met nieuwe ambities en misschien een nieuw gezicht.

Ik hoop dat ik ook namens u mag spreken als ik zeg dat Hans gemist zal worden, en dat hij met enorme trots, waar hij nu ook is, mag kijken op zijn Pianowereld.  Aan de familie van Hans wens ik veel kracht en troost bij het verwerken van dit verlies.

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 5-2014

Je naam

Sommige mensen doen er alles aan om online niet gevonden te worden, en zijn wars van social media zoals Facebook en Twitter. De voornaamste reden die wordt aangevoerd is de wens van privacy en bescherming van persoonsgegeven. Niet helemaal onterecht als je het mij vraagt.
Er is ook een groep mensen die met grote regelmaat allerlei informatie op internet zet, en er eigenlijk  niet meer onderuit kan: de musici.

Nou moet het bovenstaande wel wat genuanceerd worden. Als je als klassiek musicus het grootste deel van je tijd in een orkest speelt, heb je wellicht niet veel te maken met (zakelijk gebruik van) social media en internet. Maar als freelancer zoals ik is het absoluut noodzakelijk om online (en offline natuurlijk!) vindbaar te zijn. De concurrentie voor het “kunstje” dat ik kan is enorm. Of het nou gaat om het geven van pianoles, het begeleiden van een koor of het spelen van een klassiek recital, het aanbod is groot. Je zult dus flink met je naam moeten strooien  om mensen naar je website en Facebook pagina te leiden, en op die manier aan werk te komen. Het opgeven van een deel van je privacy is dus noodzakelijk voor ons werk.

Is online aanwezigheid de enige manier om aan werk te komen? Nee, gelukkig niet! Als ik kijk naar mijn eigen werkzaamheden als pianist, komt 90% van mijn werk voort uit eerdere werkzaamheden en contacten of netwerken. Gelukkig maar, want dat betekent dat men blijkbaar tevreden was over mijn werkzaamheden of pianospel. En als zij tevreden zijn, zullen ze al gauw je naam doorgeven aan andere geïnteresseerden. Die naam is dus eigenlijk alles: het staat voor je gehele reputatie als musicus, en je moet er zorgvuldig op zijn.

U als lees/luister publiek heeft daar een belangrijk aandeel in. Uw “recensie” van het concert of gelezen artikel gaat van mond tot mond, en indien u het geheel waardeloos – of minder sterk uitgedrukt –  “niet naar uw smaak vond”, zullen opmerkingen met die strekking op veel plaatsen een al dan niet blijvende indruk achterlaten. Daar gaat de goede naam en reputatie van de artiest! En u weet waarschijnlijk niet waaraan eventuele onzorgvuldigheden te wijten zijn… Was het gewoon een slechte voorbereiding? Een geval van gebrek aan stalen zenuwen? Of zijn er moeilijke privé omstandigheden waardoor de performance van de artiest onder druk is komen te staan? Het kan van alles zijn! Artiesten, het zijn net mensen he?

Mocht u een sterke mening hebben over het resultaat van een artistieke inspanning, probeert u zich dan eens een leven als artiest voor te stellen. Het is een wereld zoals in de politiek, waarbij iedere toehoorder wel iets vindt, en zelfs beter denkt te weten. Ik hoop dat u, samen met mij optimistisch, vergevingsgezind en begripvol naar het podium kijkt, wetende dat naast talent en uren van studie, ook lef en kwetsbaarheid nodig zijn om dit mooie beroep uit te oefenen. Zie het niet als een preek van uw vaste columnist, maar als een herinnering aan het leven achter de schermen van een kunstenaar. Een kunstenaar met een naam…

Alexander Buskermolen

 

Column Pianowereld 4-2014

Mijn nachtmerrie

Ik was 17 jaar oud, zat in 6 VWO en besloot (toen pas) dat ik toch echt naar het conservatorium wilde gaan. Ik stopte met mijn andere grote passie – basketbal -  om veelvoorkomend vingerleed te vermijden en richtte mij volledig op de piano. De meeste risico’s werden voorkomen, dus wandklimmen, kickboksen, volleybal, bowlen, vuurwerk, het was allemaal passé! Afgelopen weekend was ik op een korte motorvakantie in en rond het Duitse Winterberg en toen ging het toch echt mis…

Nu verwacht u misschien de beschrijving van een spannende verkeerssituatie en dat ik op één of andere manier met mijn motor ben gevallen, ambulance, operaties, etc. Zo spectaculair is het nou ook weer niet. Na een dagje stevig toeren in het schitterende Sauerland besloot ik een duik te nemen in het zwembad. Bij een simpel balspelletje ving ik de bal verkeerd en ja hoor…pijn aan de ringvinger.
Beurs, zwellen, ijs, goed in de gaten houden dan maar. Maar laat op de avond begon mijn geliefde trouwring wel erg strak te zitten. Toch maar naar het ziekenhuis gegaan. Met de taxi wel te verstaan want motorrijden ging toch echt niet meer.

Het oordeel van de arts was als volgt: “Als u nog een paar uur had gewacht met langskomen, had u wellicht uw vinger verloren, die zwelling gaat nog wel even door en die ring moet er NU af.” Dat was wel even slikken, pfff!  Enfin, de ring werd eraf geknipt, de röntgenfoto werd gemaakt en jawel, een breukje in mijn middelste kootje. De door mij toen uitgesproken woorden zijn niet bepaald voor herhaling vatbaar…u begrijpt wat ik bedoel?

Gebroken vinger Alex

Terug in Nederland (met de trein dus) gauw naar het hand en polscentrum in het Maasstad ziekenhuis in Rotterdam. Gelukkig mocht gips eraf en kon ik een handig spalkje laten maken. De prognose is 4-5 weken gespalkt door het leven gaan en ondertussen proberen de vinger soepel te houden door buigoefeningen te doen. Maximaal strekken is uit den boze omdat het stukje bot dan veel schade kan aanrichten. Kortom, oppassen dus de komende weken. Blijkbaar zit een ongeluk ook voor pianisten in een klein hoekje.

Op het moment van schrijven van deze column is mijn laatste werkdag aangebroken voordat ons (Jorinde en de inmiddels niet zo kleine Lucas) een fantastische vakantie te wachten staat. Met z’n drieën reizen wij binnenkort via Singapore naar Australië waar we een kleine zeven weken door dit schitterende en grote land trekken. Zeven weken bij de relaxte “Aussies”, zeven weken met mijn gezin op pad, zeven weken geen piano spelen (slik!)…Deze reis brengt vast veel nieuwe ervaringen, vrienden en perspectieven die ik met alle plezier in de volgende column met u deel.

De parallellen met muziek en de piano zijn overal te vinden. Juist wanneer je ontspannen bent kunnen gedachten vrijelijk stromen. Muziek zit overal, de uitdaging is om het te ontdekken op plaatsen waar je het niet verwacht. Ik wens u allemaal een hele mooie zomer, geniet!

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 3-2014

Leercurve

“Ben ik te oud om nog piano te leren spelen?” Een paar keer per jaar krijg ik van een dame of heer “op leeftijd” deze vraag voorgelegd. “Al 50 jaar piano minnend door het leven gegaan en nu de kinderen uit huis zijn eindelijk actie ondernomen om piano te leren spelen.” Het gebeurt vaker dan u denkt, wellicht bent u zelf ook zo begonnen! Optimistisch als ik ben (en hoop te blijven) zeg ik dan dat je nooit te oud bent om te leren, zelfs als het om zo iets unieks als het bespelen van een instrument gaat. “Dus u kunt mij leren om sonates van Beethoven te spelen, en het liefst ook Chopin Nocturnes en Schumann’s Kinderzsenen?” Hmmm, misschien optimisme met een kanttekening…

Nu zou ik uitgebreid kunnen vertellen wat er allemaal bij komt kijken om met een beetje snelheid en vaardigheid de handen over het klavier te kunnen verplaatsen, en dan op zo’n manier dat de gekozen composities redelijk schoon gespeeld uit de piano komen. Valse hoop geven en meegaan in de gedachten van deze late leerling, dat in principe alle composities geleerd kunnen worden… tja, dat is ook niet helemaal eerlijk. Wat te doen?!
Wat voor mij als docent het beste werkt, is om maar gewoon eens te beginnen met een goede pianomethode en in de proefmaand hem of haar kennis te laten maken met allerlei basisprincipes en technieken. Zo krijgen de meeste volwassen leerlingen al gauw een beeld van wat er allemaal bij komt kijken voordat het ijzeren repertoire gespeeld kan worden. Als ik tussen neus en lippen door vertel dat het instuderen van (bij wijze van spreken) een gemiddelde sonate van Beethoven mij van start tot concert tussen de 60 en 100 uur studietijd kost, valt de mond open van verbazing. Juist ja, terug naar Old MacDonald had a farm en meer van dat soort literatuur.

Uiteindelijk vind ik het helemaal niet zo interessant wat het absolute niveau van mijn leerlingen is. Mijn persoonlijke missie zit hem in het zo positief mogelijk beïnvloeden van de leercurve van de student. Hoe snel leert hij of zij van vorige composities, oefeningen en projecten? Zet de student die kennis bij een volgende uitdaging direct in, en begrijpt hij/zij de context waarin er moet worden gewerkt? Lessen blijken dus vaker contactmomenten om het studieproces te verkennen en uit te breiden. Dit betekent overigens niet dat de (al dan niet denkbeeldige) lat laag ligt! Aan mij de taak die lat precies hoog genoeg te leggen, zodat de balans tussen uitdaging en ruimte voor mentale ontspanning en speelplezier precies goed is.

Ik realiseer me vijf jaar na het behalen van mijn Bachelor diploma steeds vaker wat een contrast het bovenstaande vormt met mijn eigen studietijd aan het conservatorium. Ik begon in 2005 met de illusie dat ik in de aankomende vier jaar regelmatig beoordeeld zou worden op mijn vooruitgang, uiteraard met inachtneming van de toen geldende absolute technische en muzikale eisen. In mijn beleving werden eigen ideeën, vernieuwende initiatieven en de persoonlijke leercurve van vier jaar professionele studie niet meegenomen in de eindbeoordeling. De term conservatorium bleek letterlijk te kloppen: conserveer de oude gedachten over hoe een musicus zich dient te ontwikkelen, en in de maatschappij moet overleven. De pianist die “het beste” Bach en Beethoven speelt, redt zich vast en zeker het beste…

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 2-2014

De digitale docent

De afgelopen twee decennia is het internet ontzettend snel gegroeid. Voor alle producten en diensten is een website te vinden, van wasmachines tot de veertjes van een balpen. En als zo’n website succesvol is, volgt er al gauw concurrentie die nog net even scherper is qua prijs. Elke sector is dus ruimschoots online vertegenwoordigd. Hoe zit dat online met klassieke muziek? Op YouTube is klassieke muziek ruimschoots vertegenwoordigd (zie ook mijn column in PW 2-2011). Maar ook het online leren pianospelen heeft een vlucht genomen. Hieronder een overzicht van enkele “spelers” op het web:

www.iplaythepiano.com
Op iplaythepiano.com is inmiddels aardig wat repertoire van pianocomposities beschikbaar. De website biedt een abonnement aan waarbij je onbeperkt toegang krijgt tot video’s van professionele pianisten die het pianorepertoire doornemen. De lessen zijn over het algemeen zo opgebouwd dat de betreffende compositie eerst (deels) wordt gespeeld, waarna de docent begint met uitleggen. Een voordeel van deze website is dat de beeld en geluidskwaliteit erg goed zijn, en alles helder en gestructureerd wordt gepresenteerd. Een nadeel is dat de les middels voice-over wordt vertaald omdat de docenten in hun eigen taal spreken (voornamelijk Frans). Tevens is het abonnement behoorlijk prijzig: €19,- per maand. Omdat het cameraperspectief is beperkt tot een enkel shot vanuit de punt van de vleugel, biedt de website ook geen inzicht in de techniek van de pianist. Uiteindelijk zijn de instructies puur bedoeld als aanvulling op de interpretatie van de kijker.

www.playthepianotoday.com
Deze website trok mijn aandacht omdat je hier op zeer systematische wijze een begin leert maken met het spelen van jazz en blues. Zowel de absolute beginner als de meer gevorderde (klassiek georiënteerde) pianist leert hier alles over akkoord omkeringen, toevoeging van ‘blue notes’, close and wide grips en nog veel meer. De video’s zijn overzichtelijk gecategoriseerd en je kunt er voor kiezen alle lessen te downloaden, of de dvd box te kopen. Het geheel bevat 14 dvd’s, 4 meespeel cd’s en een interactieve cd-rom voor op de computer. Het downloaden kost je $20,- en wanneer je de dvd’s fysiek in handen wilt hebben, kost het $86,50. Geen abonnementsvorm dus je weet gelijk waar je aan toe bent. Het videoperspectief is zo gekozen dat je perfect kunt zien wat je moet doen voor de echte jazz sound. Wat mij betreft een aanrader!

www.pianolessons.com
De oprichter van deze website was er vroeg bij en pianolessons.com maakt inmiddels deel uit van een grote mediagroep die via verschillende websites muzieklessen aanbiedt. De marketing is op en top Amerikaans: mooie aanbiedingen en een strakke website met veel zoekgemak. Wederom een website gericht op de lichte muziek. Veel popnummers en jazz kennis in compacte videoclips.

Het repertoire is grofweg ingedeeld in drie moeilijkheidsniveaus. Tevens biedt de website theorie (gehoor)training en lessen in maat en ritme aan. Een groot deel van de content is vrij verkrijgbaar, echter wel in een verkorte versie. Wil je over al het materiaal beschikken, dan moet je “the piano system” kopen. Dit is wederom een lessysteem van dvd’s $147,- of via een abonnementsvorm voor een maandelijks bedrag van $25,-.

YouTube en NoteforNotes
Wanneer je bij YouTube “how to play…” in typt, krijg je een enorme lijst aan zoekresultaten, sommige meer geschikt dan andere bij het ondersteunen van je studie. Een onlangs gestart initiatief om elkaar op weg te helpen met klassieke composities leren spelen, is van ondergetekende. Het heet NoteforNotes (www.notefornotes.com) en is zo ingericht dat iedereen artikelen kan aanmaken, en bijvoorbeeld met behulp van videoclips techniek en interpretatie inzichtelijk kan maken.

NvN_Logo_800x140

Uiteindelijk vind je online geen vervanger voor je pianoles, maar de mogelijkheden om onlineje kennis en kunde uit te breiden zijn eindeloos. Veel plezier!

Alexander Buskermolen

Column Pianowereld 1-2014

Mooi begeleid meneer Buskermolen!

Sinds het behalen van mijn Master diploma in 2011 heb ik qua concerten mijn focus voornamelijk op het spelen van kamermuziek gelegd. Waarom? Twee redenen: ten eerste vervallen bij het samenspelen met andere musici de meeste van mijn kwelgeesten: spanning vanwege uit het hoofd spelen (ik kan het prima, maar ik blijf het “eng” vinden), kwetsbaarheid van alleen op het podium zitten, het eindeloze vergelijk door mensen met pianisten die van een heel ander kaliber zijn … Enfin, ik kan nog wel even doorgaan.
Daarnaast ben ik een redelijk sociaal mens en vind ik het heerlijk om mijn liefde voor de muziek niet alleen met het publiek, maar ook met collega’s (niet in de laatste plaats mijn vrouw Jorinde) te delen. Het repertoire voor samenstellingen met piano is eindeloos en geeft me vaak meer voldoening dan het solorepertoire. In 2011 heb ik dan ook besloten: doe wat je leuk vindt en waar je goed in bent, of wilt worden! Dit heeft geresulteerd in steeds meer concerten met Jorinde, waardoor ik het vioolrepertoire aardig ben gaan kennen. Verder spelen we samen in een trio en sinds kort ook een kwartet, kortom genoeg te doen en te studeren!

Na afloop van onze concerten maken Jorinde en ik graag een praatje met mensen uit het publiek. We zijn benieuwd naar hun reacties en hoe zij het concert hebben beleefd. Het zijn vaak waardevolle ontmoetingen waar we regelmatig van leren: zaken als balans, opbouw van het gekozen repertoire en speeltempo kunnen altijd weer geëvalueerd worden. Naast zulke leerzame ervaringen heb ik ook wel eens ontmoetingen die me om een andere reden bij blijven. Hier twee voorbeelden van 2013:

Na het spelen van (o.a.) de vioolsonate in A van Gabriel Fauré komt iemand uit het publiek na afloop naar ons toe. “Mevrouw van den Thillart, u speelt werkelijk schitterend viool, mijn man en ik hebben genoten. (blik op mij) U heeft ook prachtig begeleid meneer Buskermolen”.
Indien u de belediging in deze zin niet heeft herkend: begeleiden doe je als één of meerdere musici een duidelijk solistische rol hebben, en je als pianist terecht meer in de schaduw staat. Waarom kan ik me hier boos over maken? De componist schreef niet voor niets “Sonate voor viool en piano”. Sterker nog, Ludwig van Beethoven schreef op de kaft van zijn sonates “Sonate für Klavier und Violine (gek genoeg niet de moderne benaming Geige). Kortom, deze grootmeester wist prima hoe belangrijk en technisch veeleisend zijn pianopartijen bij deze sonates waren. Ik zit dus niet voor niets uren te zweten op sonates voor viool en piano van Fauré, Mendelssohn, Franck, Beethoven en Poulenc. Dat u het even weet ha!

Een andere situatie: Mocht u na afloop van een concert de pianist (of andere musicus) aanspreken, maak dan alstublieft niet de volgende, veel voorkomende fout: begin niet direct na het aanspreken van hem of haar met het opsommen van uw eigen muzikale C.V. en wat u allemaal heeft gespeeld en bij wie u les heeft gehad. Niet dat het de musicus niet interesseert, maar ik vind het simpelweg onbeleefd. Als ik bij de bakker een brood koop, ga ik ook niet zeggen hoe lekker ik het thuis zelf bak, toch?!

Zo, de stoom van 2013 is afgeblazen, tijd om met frisse energie 2014 in te gaan! Ik wens u alle goeds, mooie muziek, snelle pianovingers en een hoop inspiratie toe voor dit nieuwe jaar.

Alexander Buskermolen
Pianist (en soms begeleider ;) )

Column Pianowereld 5-2013

Beethoven in het digitale klaslokaal

Degenen die regelmatig mijn columns in Pianowereld lezen, of mijn website wel eens hebben bezocht, weten dat mijn  werk en focus gericht is op leren leren. Met andere woorden: het inzichtelijk maken van het leerproces, en dat natuurlijk specifiek aan de piano. Het internet is, en blijkt steeds meer, een perfect medium om het leerproces te versnellen en op grote schaal waardevolle kennis te verspreiden. En in de wereld van de klassieke (piano)muziek is een fantastisch nieuw initiatief begonnen.

Jonathan Biss, internationaal befaamd en gevierd pianist, bekleedt sinds 2011 een leerstoel aan het prestigieuze Curtis Institute of Music in Philadelphia, VS. In samenwerking met een grote aanbieder van online cursussen heeft hij een bijzonder en ambitieus project opgezet: “Exploring Beethoven’s piano sonatas”.
Gedurende vijf weken bespreekt Biss van achter de piano niet alleen de sonates van Ludwig van Beethoven, hij geeft een uniek en zeer persoonlijke inkijk in de muziekgeschiedenis en schetst op die manier de context voor het ontstaan van een mijlpaal in de piano literatuur: de 32 piano sonates.

Maar hoe werk dat nou, zo’n digitale collegezaal? Op de website van Coursera (https://www.coursera.org/course/beethovensonatas) staat ten eerste een uitgebreide cursus beschrijving waarbij het aanbod en de verwachtingen jegens de deelnemers wordt uitgesproken. Zo kost deelname je qua tijd gemiddeld 2 uur per week (mag en kan meer zijn) en kost het je financieel….niks! Na volledige afronding van de cursus ontvang je zelfs een certificaat van deelname, mooi voor aan de muur naast de piano zou ik zeggen.

Elke dinsdag wordt er een nieuwe les online gezet, bestaande uit zes video’s en na elke video een meerkeuzenvraag over het zojuist getoonde materiaal. Tevens vinden er groepsdiscussies plaats op het bijbehorende forum. Per les is een lijst beschikbaar van te beluisteren composities en eventueel te lezen boeken en/of artikelen. Door het beluisteren van bijvoorbeeld de pianosonates en strijkkwintetten van Mozart wordt de context van de 32 piano sonates van Beethoven duidelijker. Ook de componisten J.S. Bach en Haydn ontbreken (gelukkig) niet in dat rijtje.

Na de eerste les gevolgd te hebben ben ik nog enthousiaster dan voor aanvang. Jonathan Biss vertelt op bijzonder heldere wijze en met oog voor relevante details precies die dingen die ik als pianist nodig heb. In plaats van eindeloos te speuren in geschiedenisboeken en in de biografieën van componisten, hopend op een referentie aan een door mij te studeren compositie, krijg je hier alles overzichtelijk gepresenteerd. De rol van diverse componisten voorafgaand aan het leven van Beethoven, het politieke systeem, de (al dan niet bestaande) concertcultuur, inzage in het karakter van de componist zoals in diverse memoires is opgeschreven…kortom het complete plaatje.

En het voordeel van internet? Meer dan 30.000 deelnemers wereldwijd en de vrijheid om zelf je les te beginnen wanneer jij daar tijd voor hebt. Gewoon achter je computer of tablet, in een luie stoel of achter je bureau. Dit gecombineerd met hoogwaardige kennis en kunde van de docent maakt voor mij dat dit initiatief nog maar vaak voorbij mag komen. Welke componist volgt? Schubert, Brahms, Schumann? Schrijf mij maar in!

Alexander Buskermolen


Alexander Buskermolen :: Telefoonnummer: +31(0)182-602795 :: Mobiele telefoon: +31(0)6-28415721